Somatizasyon bozukluğu nedir, kişilerin yaşadıkları ruhsal çatışmaları ya da kaygıları fiziksel olarak dışa vurmaları sürecidir. Tıbbi araştırmalarda ve tetkiklerde genelde bu belirtiler incelendiğinde hiçbir fiziksel sorundan kaynaklı olmadığı görülür. Fakat kişiler bu ağrıları bedenlerinde gerçek anlamda hisseder.

Somatizasyon herhangi bir şekilde rol yapma olarak algılanmamalıdır. Bu durumdaki hastaların yaşadıkları her ağrı ve acı gerçektir. Fakat somatizasyonu diğer geçici bedenselleştirme sorunlarından ayırt etmek gerekir. Somatizasyonda genelde bireylerin yaşadığı sorunlar tek nokta üzerinde yoğunlaşmaz. Daha çok mide bulantısı ya da eklem ağrısı gibi farklı şekillerde görülebilir. Aynı zamanda bu belirtiler çoğunlukla 30 yaş öncesinde başlayarak yıllarca devamı sürer.

Somatizasyon Bozukluğu Ne Demek?

Somatizasyon nedir sorusuna en basit tanımı ile psikolojik neden kaynaklı ortaya çıkan fiziksel ağrılardır yanıtı verilebilir. Kişiler yaşadıkları psikolojik nedenlerin altında yatan durumlar nedeniyle fiziksel birtakım belirtiler yaşar. Bu da somatizasyon olarak tabir edilir. Hasta kaygıyı ve stresi tamamen beden dili ile ortaya koyar. Vücutlarında gerçek acı ve ağrı vardır. Fakat bu durum fiziksel bir durumdan kaynaklı değildir.

Somatizasyon Bozukluğu Neden Olur?

Kişilerin yaşadığı somatizasyon bozukluğunun tek bir nedeni bulunmaz. Genetik yatkınlıktan çevresel faktörlere kadar birçok durum bu bozukluğu etkiler. Somatizasyon bozukluğu neden olur sorusunun yanıtlarını ise şu maddelerle açıklamak mümkün olur:

• Kişiler duygularını ifade etmede güçlük yaşadıklarında bu durum bedensel olarak dışarıya vurur.

• Psikolojik açıdan bakıldığında zihin dayanılması güç olan bazı durumları fiziksel ağrılara çevirir.

• Çocuklukta kişi istismara uğradıysa ya da birtakım travmaları varsa somatizasyon riski ciddi oranda artış gösterebilir.

• Bazı kişilere bu problem aileden genetik olarak aktarılır.

• Dünya üzerindeki belirli toplumların insanları için ruhsal sorunlardan bahsetmek güçsüzlük olarak algılanır. Bu durumda olan bireyler çevrelerinden destek almak için daha kabul edilebilir yollar ararlar.

• Hastalık üzerinden kişiler ikinci kazanç elde etmek istediklerinde bu durumu pekiştirebilirler.

Somatizasyon Bozukluğunun Özellikleri

Somatizasyon bozukluğunun özelliklerine bakıldığında bu durumun yalnızca bir hastalık olmadığını bilmek gerekiyor. Yaşam biçimi olarak algılanan bir sorundur. İnsanların vücudundaki ağrılar zaman zaman yer değiştirir. Kişinin zamanla tüm yaşam enerjisini de tüketebilir. Buna göre somatizasyon özellikleri şu şekildedir:

• Ağrılar genelde dağınıktır ve zaman zaman yer değiştirebilir.

• Baş, sırt, eklem ya da farklı uzuvlarda ağrı olarak ortaya çıkabilir.

• Kişiler yapılan tetkikler neticesinde bir fiziksel neden olmadığında başka doktor arayışına girebilirler.

• Hastalar genelde bu ağrıları oldukça dramatik şekilde dile getirirler.

• Zamanla bu şikayetler kişilerin yaşamını yönetmeye başlar.

• Kişiler zamanla bu ağrılar ile çeşitli sorumluluklardan kaçma eğilimi gösterir.

Somatizasyon Bozukluğu Türleri

Somatizasyon bozukluğu yaşayan kişilerde problem aynı şekilde kendisini göstermez. Bu durum farklı şekillerde yansıyarak karakterize edilirler. Klasik somatizasyon problemi genelde karşılaşılan en yaygın türdür. Kişi vücudun birçok farklı yerinde yıllarca devam eden ağrılar yaşar. Fakat bunların fiziksel olarak bir hastalık nedeni yoktur.

Konversiyon olarak bilinen somatizasyon ise ağır bir stres durumunun doğrudan nörolojik kayıp olarak ortaya çıkmasıdır. Örnek vermek gerekirse aniden körlük geçirme ya da bayılma gibi durumlar sayılabilir. Hipokondriyazis ise hastalık kaygı bozukluğu olarak ortaya çıkar. Bu durum halk arasında hastalık hastalığı olarak da bilinir. Ciddi hastalıklara yakalanma korkusunu ifade eder. Vücut dismorfik bozukluk ise kişilerin vücudundaki hayali ve küçük kusurla aşırı derecede meşgul olmasıdır.

Somatizasyon Bozukluğu Belirtileri Nelerdir?

Somatizasyon bozukluğu her kişide kendini farklı şekillerde gösterir. Genel olarak vücudun her sistemini etkileyen bir bozukluktur. Somatizasyon bozukluğu belirtileri arasında en çok bilinenler ise şunlardır:

• Hasta kişi genelde vücudunun farklı bölgelerinde çeşitli kronik ağrılar hisseder.

• Mide ve bağırsak bölgeleri oldukça hassastır.

• Bedenlerinde uyuşma ve karıncalanma hissi yaşarlar.

• Kaslarında güçsüzlük hisseder ve yürümede zorlanabilirler.

• Duyu kaybı nedeniyle çift görebilir ya da geçici körlük geçirebilirler.

• Yutmada güçlük yaşayabilirler.

• Bu durum cinsel ve üreme sistemlerinde de olumsuzluk olarak kendini gösterebilir.

Somatizasyon Bozukluğu Nasıl Anlaşılır?

Somatizasyon bozukluğu birçok belirti ile kendini ortaya koyar. Fakat kişilerin bu bozukluğu anlayabilmesi için birtakım kriterleri bilmesi gerekir. Somatizasyon bozukluğu nasıl anlaşılır sorusunun ilk yanıtı tıbbi testlerin karşılıksız kalmasıdır. Kişiler yoğun acı ve ağrı için test yaptırdıklarında bunların fiziksel karşılığı olmadığını görebilirler.

Belirtiler oldukça çeşitlidir ve sürekli kendini tekrar eder. Aylarca hatta yıllarca bu ağrıların devam ediyor olması gerekir. Bunun yanında bugün kişi baş ağrısı yaşıyorsa başka zamanda sırt ağrısını çok şiddetli yaşar. Bu belirtilerin 30 yaş öncesinde başlamış olması da anlaşılabilmesinde temel kriterlerden biridir.

Somatizasyon Bozukluğunun Zararları

Kişiler somatizasyon bozukluğu karşısında bilinçli olmalı ve bu durumu iyi şekilde yönetmelidir. Geçmeyen ağrılar olarak tanımlansa da somatizasyon bozukluğu zararlarıkişilerin yaşam kalitesini büyük oranda azaltır. Buna göre en ciddiye alınması gereken zararlar şunlardır:

• Hasta doktor tarafından ulaşılan sonuçlardan tatmin olmadığı için ısrarla bu ağrıların varlığını savunur. Buda gereksiz tıbbi müdahaleye neden olur. Yanlış ilaç ya da ameliyata maruz kalabilir.

• Farklı doktorlar tarafından yazılan ağrı kesiciler farklı fiziksel sorunlara neden olabilir. Mide hasarı ortaya çıkarabilir ya da böbrek problemi yaratabilir.

• Kişi bu duruma odaklandığında gerçek hastalıkları ihmal edebilir.

• Sürekli kaygı içerisinde yaşadıkları için depresyon geliştirebilirler.

• Kişi tüm dikkatini vücuduna yönlendirir ve bu durum gerçeklikten kopmasına neden olur.

• Sürekli ağrı çektiği için kendisini çaresiz hissedebilir.

• Günlük işlerini yapamaz hale gelebilir ve meslek kayıpları yaşayabilir.

Somatizasyon Bozukluğu Tedavisi Nasıl Yapılır?

Somatizasyon bozukluğu tedavisi olarak en etkili yöntem psikoterapi işlemidir. Bu terapi uygulamasında kişiler bedensel şikayetlerini nasıl anlamlandıracakları üzerinde çalışırlar. Daha çok bilişsel davranışçı terapilere katılırlar.

Bu bozukluğu doğrudan iyileştiren bir ilaç bulunmaz. Fakat beraberinde getirdiği sorunları baskılamak için kişiler doktor tarafından reçete edilen antidepresan gibi ilaçları denerler. Bu süreçte hastanın tek bir doktor kontrolü ile kalmaması gerekir. Düzenli takip edilmesi gerekir ve rutin kontroller yapılmalıdır.

Somatizasyon Bozukluğu ile Başa Çıkma Yolları

Somatizasyon problemi ile başa çıkabilmek için kişinin bu konuda farkındalık geliştirmesi gerekiyor. Duygularını takip etmesi ve fiziksel ağrı hissettiğinde bu durumun duygulardan kaynaklandığını kendine kabul ettirmesi gerekir. Ağrı meydana geldiğinde kendisine ağrı dışında üzgün olup olmadığını ya da stresli olup olmadığını sorabilir. Böylece ağrının nereden geldiğini daha kolay anlayabilir.

Bu bozukluğu yaşayan kişiler sürekli olarak vücudunda dinleme pozisyonundadır. Bunu tamamen bırakmaları gerekiyor. Çünkü böyle bir odaklanma kişilerde ağrının artmasına neden oluyor. Doktor ile aranızda daima güvene dayalı ilişki olmalıdır. Doktora güvenilmediğinde hasta başka doktor arayışına girebilir. Bunların da ötesinde hastanın kendisini sakinleştirmeyi öğrenmesi gerekir. Bunun için de nefes tekniklerini kullanmayı öğrenebilirler. Somatizasyon bozukluğu farkında olunduğunda kontrol altına alınabilecek bir durumdur.

Somatizasyon Bozukluğu Hakkında Sıkça Sorulan Sorular