Mizofoni nedir sorusu günümüzde merak edilen nörolojik semptomlardan biridir. Bu durum bir kulak hastalığından çok ses nefreti olarak kabul edilir. Kişiler belirli sesleri duyduklarında aşırı duyarlılık gösterirler. Öfke ve panik de bu tepkilerin başında gelir. Örneğin yemek yeme sırasında çiğneme sesleri, yutkunma ya da sakız patlatma bunlara verilebilecek en basit örneklerdir.
Mizofoni Ne Demek?
Seslere karşı seçici hassasiyet sendromu olarak tanımlanan mizofoni yüksek sesten rahatsız olmak değildir. Peki misophona nedir? Bu problem seslerin duyulduğu anda kişilerde öfke, panik ya da tiksinti meydana gelmesine neden olan bir durumdur. Kişiler yalnızca duygusal ya da psikolojik tepkiler göstermezler. Aynı zamanda belirli sesleri duyduklarında fiziksel tepkiler de verebilirler. Ağız ve burun sesleri, tekrarlayan hareket sesleri, çevresel sesleri en çok rahatsızlık duydukları sesler arasındadır.
Mizofoni Neden Olur?
Mizofoni nedenleri konusunda tek bir konudan bahsetmek mümkün olmaz. Birtakım bilimsel araştırmalar bu durumun beyinde bulunan yapısal farklılıklardan kaynaklandığını ortaya koyuyor. Aynı zamanda genetik faktörlerden kaynaklandığı da bilinenler arasındadır. Çünkü aileden geçen bir sorun olduğuna dair önemli kanıtlara rastlanmıştır. Bunların yanı sıra psikolojik olduğu da söylenebilir. Her ne kadar tek başına psikolojik olarak değerlendirilmese de kişilerde obsesif kompulsif bozukluk varsa ya da anksiyete durumu yüksekse mizofoni de beraberinde gelişebilir. Bu bakımdan mizofoni neden olur sorusuna verilebilecek tam ve kesin bir yanıt bulunamamaktadır.
Mizofoninin Özellikleri
Mizofoni kişilerin gündelik hayatta çok sık rastlanan fakat birçok kişi tarafından fark edilmeyen seslere verdikleri tepkilerdir. Bu sesler bazı bireyler için olabildiğince dayanılmaz hale gelir. Hatta kendilerini bir işkence içerisinde de hissedebilirler. Bu durum bireylerin sosyal çevrelerini de yakından etkiler. Bu bakımda problemi yakından tanıyabilmek için şu özelliklerine bakmak gerekiyor:
- Mizofoni probleminin en belirgin özelliği kişilerde tetikleyici bir ses duyduklarında birden ortaya çıkan tepkilerdir. Bu tepki öfke olabileceği gibi nefret ve tiksinti de olabilir.
- Bu sorun karşısında beyin sesleri büyük bir tehdit olarak algılar. Bu da kişilerde adrenalin salgılanmasına neden olur.
- Mizonofi her sese karşı duyarlılık geliştirmek değildir. Kişiler belirli gruplar tarafından çıkarılan seslere odaklanır ve bunlara tepki verirler.
- Çoğu zaman sesler ile birlikte çıkan hareketler de kişiler açısından tetikleyici duruma gelir.
- Bu sorunu yaşayan bireyler bu seslerin duyulabileceği ortamlarda ciddi bir kaygı altında hissedebilirler.
- Mizofoni problemi yaşayan kişiler de verdikleri tepkilerin abartılı olduğunu bilirler. Sonrasında da bu hareketlerinden dolayı üzüntü ve pişmanlık hissi yaşarlar.
Mizofoni Türleri
Tıp literatürüne bakıldığında mizofoni hakkında belirli kriterlere göre çeşitlendirme yapılmadığı görülmektedir. Fakat birtakım gözlemlere dayanarak hastaların yaşadıkları durumlar kategorize edilmiştir. Buna göre tetikleyicilerin kaynağına göre mizonofi çeşitleri şöyledir:
Nazal ya da Oral Mizofoni: bu problem genelde en çok görülen mizofoni türüdür. Yemek yeme ya da çiğneme gibi seslere karşı tepki vermedir.
Vokal Mizofoni: Bazı kelimelerin telaffuzu ya da mırıldanma gibi durumlar da vokal grupta değerlendirmeye alınır. Kişiler sesin içeriğinden çok tınısına ya da nasıl çıktığına odaklanarak tepki verir.
Mekanik Mizofoni: bu problem ise insanların vücudundan çıkmayan seslere odaklanmadır. Daha çok nesneler tarafından üretilen seslerin verdiği rahatsızlıktır. Örneğin kalem tıklatma, klavye tıklatma örnek verilebilir.
Mizofoni Belirtileri Nelerdir?
Basit rahatsızlık hissi ile ortaya çıkan fakat zamanla dayanılmaz hale gelen mizofoni herkeste aynı belirtiler ortaya çıkarmayabilir. Böyle durumlarda mizofoni belirtileri şu şekilde incelenebilir:
- En yaygın belirti sesler karşısında öfke ve agresifleşmedir.
- Sesin kişide mide bulantısı gibi tiksinti hissi yaratması yine önemli belirtiler arasındadır.
- Kişiler bu sesler karşısında kendi kontrollerini kaybedeceklerini düşünürler. Aynı zamanda çevreye karşı zararlı olmaktan da çekinirler.
- Mizofoni belirtileri içerisinde kas gerilmesi, göğüste sıkışma, kalp çarpıntısı gibi fiziksel belirtiler de görülebilir.
- Kişiler sesi çıkaran kişilere sözlü olarak sert tepki gösterebilirler.
- Sesi çıkaran kişi ile göz teması kurmak istemezler.
- Yemekli davet gibi ortamlara gitmek istemezler.
Mizofoni Nasıl Anlaşılır?
Mizofoni nasıl anlaşılır ile ilgili olarak standart yöntemlerden bahsetmek mümkün olmaz. Çünkü bu hastalığın teşhisi sırasında beyin görüntüleme gibi uygulamalar herhangi bir şekilde sonuç vermez. Genelde tepkinin niteliğini ölçerek anlamak mümkün olur. Bazı sesler herkesi rahatsız etse de mizonofide bu durum daha da ileri seviyede tepkiye neden olur.
Rahatsızlık duyan kişilerin sosyal çevrelerdeki davranışlarını da gözlemleyerek anlamak mümkün olur. Başka kişilerle yenilen yemeklerde kişiler bu seslerden rahatsız ise yemekleri tek yemek isteyebilirler. Bunların yanında ses kaynağına odaklanmaları da yine bu durumun anlaşılmasında etkilidir.
Uzmanlar bu sorunu tespit edebilmek için birtakım psikometrik testler de kullanırlar. Bunlar içerisinde en fazla kullanılan Amsterdam Mizofoni Ölçeğidir. Buna göre kişilerin seslere verdikleri tepkilerin gündelik yaşamlarına etkilerini ölçmek amaçlanır. Bir diğeri de mizofoni anketidir.
Mizofoninin Zararları
Ses hassasiyeti olarak bilinen mizofoni aslında bundan çok daha ileri bir süreçtir. Bu hastalık tedavi edilmediğinde ya da doğru bir şekilde yönetilmemesi halinde birey yaşantısının her anında sorun yaşayabilir. Buna göre mizofoni zararları konusunda şunlar söylenebilir:
- Zamanla kişilerde stres kronikleşebilir. Aynı zamanda anksiyete problemi görülebilir.
- Hasta kendini depresyonda ve çaresiz hissedebilir.
- Verdikleri tepkiler nedeniyle hastada yoğun suçluluk gelişebilir.
- Aile içinde çatışmalar meydana gelebilir.
- Kişi kendini sosyal alanlardan soyutlamak isteyebilir.
Mizofoni Tedavisi Nasıl Yapılır?
Mizofoni tedavisi için öncelikle bu problemin derecesi ve kimlerde ne şekilde ortaya çıktığını bilmek gerekir. Bu süreçte ilaç tedavisi mümkün değildir. En çok tercih edilen daha çok bilişsel davranışçı terapi uygulamalarıdır. Kişiler bu tedavi sürecinde seslere karşı daha duyarsız hale getirilmeleri hedeflenir. Aynı zamanda yeniden çerçeveleme yöntemi ile tehdit olarak algılanan seslerin zararsız olduğu algısı üzerinde yoğunlaşılır.
Çok kullanılan yöntemlerden birisi ise sesin perdelenmesidir. Kişilere gürültü önleyici kulaklıklar önerilerek bu seslerin yoğun olduğu yerlerde tetikleyicileri kesmek hedeflenir. Bunların yanında tinnitus retraining therapy yöntemi de uygulanabilir. İlaç tedavisi ise bu süreçte tercih edilen bir tedavi yöntemi değildir. Fakat anksiyete ya da depresyon gibi farklı sorunlar varsa psikiyatrist kontrolünde ilaç tedavisi uygulanabilir.
Mizofoni ile Başa Çıkma Yolları
Kişiler kendilerinde mizofoni problemi olduğunu düşünüyorlarsa bu durumun ilerlememesi için birtakım önleme yollarına başvurabilirler. Böyle durumlarda sesleri maskeleme çalışması yapmak ilerlemesini engellemek adına önem taşır. Aktif gürültü engelleyici kulaklıklar kullanılabilir ya da yumuşak kulak tıkaçları ile sesin gelişini engelleyebilirsiniz. Rahatsız edici seslerin olduğu ortamlardan uzak durmak da başa çıkma yollarından biridir.
Mizofoni Sıkça Sorulan Sorular
Mizofoni nedir ve neden olur?
Mizofoni seslere karşı kişilerin sabırlı ve tahammül çerçevesinde davranmama durumudur. Nörolojik bir sorun olsa da nedenleri tam olarak bilinemez. Fakat genelde kişilerin beynindeki bağlantıların farklılığından kaynaklı olabilir.
Mizofoni hastalık mı?
Tam olarak hastalık kabul edilmese de daha çok sendrom olarak ele alınıyor. Fakat kişilerde bu sorunun olmadığı anlamını da taşımamaktadır.
Mizofoni tedavi edilebilir mi?
Günümüzde birçok hastalığın tedavisi olsa da mizofoni tam olarak yok edilebilen sorunlardan değildir. Fakat kontrol altına almak ve kişiler tarafından yönetilebilmesi mümkündür.
Mizofoni hangi seslere karşı olur?
Sakız çiğneme, yemek sırasında çiğneme sesleri, kalem tıklatmak, klavye sesi, suyun tıp sesleri, yemek esnasında ağız şapırdatma gibi sesler mizonofiyi tetikler.
