Somatoform bozukluk nedir, kişilerin herhangi fiziksel nedene dayanmamasına rağmen vücudunda birtakım ağrılar hissetmesidir. Bu problem kişilerin yaşadıkları psikolojik gerilim ya da duygusal çatışmalardan kayaklı olarak fiziksel sorun yaşanmasıdır. Kişinin hissettiği ağrılar son derece gerçek ağrılardır. Bu durum herhangi bir şekilde hayal ürünü olarak nitelendirilemez. Fakat modern tetkikler ile bu ağrıları açıklayan herhangi bir organik hasara rastlanmaz.
Somatoform Bozukluk Nedir?
Somatizasyon nedir sorusuna en basit yanıtı vermek gerekir ise kişilerin hissettiği ağrıların fiziksel olarak dışa vurum sürecidir. Kişiler bu sorun karşısında ciddi ve gerçek ağrılar yaşarlar. Bu ağrılar kişinin hayalinin ürünü değildir. Fakat tıbbi tetkikler yapıldığında sorunların fiziksel kaynaklı olmadığı görülür.
Somatoform bozukluğun temelinde yaşadıkları gerçekçi fiziksel sorunların dayanağının fiziksel olmamasıdır. Bu durumdaki kişiler belirtileri kendileri uydurmazlar. Aksine hissedilen ağrı ve işlev kayıpları oldukça gerçektir. Somatoform bozukluğu nedeniyle kişiler hem sosyal çevreleri hem de iş çevreleri nedeniyle sorun yaşayabilirler. Tamamen yaşam kalitesini düşüren bir sorun olması nedeniyle bu problem ciddiye alınması gereken bir konudur.
Somatoform Bozukluk Neden Olur?
Somatoform bozukluklar birçok nedene dayalı olarak ortaya çıkabilir. Genelde bu durum tek bir nedene dayandırılamaz. Hasta bir nedene dayalı olarak sorun yaşayabilirken bazen birden fazla nedene dayalı olarak ortaya çıkabilir. Buna göre somatoform bozukluk neden olur sorusuna şu şekilde yanıt vermek gerekir:
- Duyguları bedenselleştirmek
- Duygu körlüğü olarak bilinen bireyin ne hissettiğini tam olarak anlamlandıramaması
- Bilinçaltının bir duyguyu kabul etmemesi halinde bu durumu bedensel bir sorun olarak yansıtması
- Yüksek hassasiyete sahip olmak
- Beynin ağrı sinyallerini farklı şekilde işlemesi
- Aile geçmişinden kaynaklı durumlar
- Geçmiş dönem travmaları
- Çocukların çevrelerinden bu durumu model alarak büyümesi
Tavsiye : Somatizasyon Bozukluk Nedir
Somatoform Bozukluğun Özellikleri
Zihin ve beden arasında görülen karmaşık bağların en somut örneği somatoform bozuklulardır. Bu sorunu olan bireyler yalnızca fiziksel ağrılar ile sınırlı kalmazlar. Aynı zamanda düşünce yapısından kaynaklı olarak sosyal ilişkilere kadar geniş çerçevede zarar görürler. Somatoform bozukluğu özellikleri arasında şunlar yer alır:
- Hasta fiziksel bir temele dayanmayan ağrılar hisseder.
- Şikayetler tamamen gerçektir.
- Kişi vücudundan gelen tüm sinyalleri anında fark eder ve takip eder.
- Tetkikler ne kadar temiz çıkarsa çıksın kişinin içi rahat etmez.
- Yaşanan ağır stres durumlarında kişi bunu kelimeler ile ifade edemez ise vücut dili devreye girer.
- Sürekli ağrı hisseden kişi hem işte hem de sosyal çevresinden uzaklaşır.
- Ağrılar vücudun farklı yerlerinde sıra ile kendini gösterebilir.
Somatoform Bozukluk Türleri
Somatoform bozukluk farklı türlerde kendisini gösterir. Her hastanın yaşadığı sorun farklı şekillerde kendini gösterir. Bazı hastalarda bedensel belirti olarak ortaya çıkarken bazılarında hastalık kaygısı şeklinde kendisini gösterebilir.
Bedensel belirti yani somatizasyon en çok rastlanan türüdür. Bu sorun kişinin farklı alanlardan değişen ağrılar hissetmesi ile kendisini gösterir. Belirtiler genel olarak kronik olup yıllarca devam edebilir. Kişiler bu belirtiler nedeniyle günlük yaşantılarını sürdürmekte ciddi anlamda zorlanabilirler.
Hastalık kaygısı bozukluğu ise hastanın fiziksel ağrılardan çok bir hastalığa yakalanma kaygısını ifade eder. Hasta vücudunda normal olan durumu dahi ölümcül bir hastalık olarak düşünür. Fakat tıbbi testlerde hiçbir hasar ile karşılaşılmaz.
Vücut dismorfik bozukluk kişilerin görünümlerindeki gerçekte olmayan kusurlar ile uğraşmasıdır. Kısacası daha çok takıntılı ruh halidir. Somatoform ağrı bozukluğu da tek belirtisi ağrı olan hastalık türüdür. Ağrının hem şiddeti hem de süresi fiziksel hastalıklara dayandırılamaz.
Dikkatinizi Çekebilir : Denizli Psikolog
Somatoform Bozukluk Belirtileri Nelerdir?
Fiziksel nedenlerden kaynaklı olmayan fakat kişilerin yaşam kalitesini en aza indiren somatoform bozukluk son derece ciddi bir sorundur. Somatoform bozukluk belirtileri kişiden kişiye değişir. Fakat temelde bilinen belirtiler şunlardır:
- En fazla karşılaşılan belirti ağrıdır. Kişi ağrıyı gerçek anlamda hisseder. Fakat fiziksel bir hasar kaynaklı değildir.
- Mide ve bağırsaklar stresten en çabuk etkilenen organlardır. Bu nedenle mide bulantısı, şişkinlik, gaz ve ishal gibi durumlar gözlemlenebilir.
- Nörolojik belirtiler görülebilir. Hareket kaybı olabilir, duygu kaybı, konuşmada bozulmalar görülebilir.
- Cinsel isteksizlik, adet düzensizlikleri görülebilir.
- Yüksek kaygı ve sürekli yeni uzman doktor aramak gibi belirtiler görülebilir.
Somatoform Bozukluk Nasıl Anlaşılır?
Somatoform bozukluk nasıl anlaşılır sorusuna yanıt bulabilmek için birtakım tetkikler yapılması gerekir. Kişilerde şiddetli ağrılar varsa ve bu ağrılar fiziksel değilse somatoform teşhisi konulabilir. Genelde ilk aşama tıbbi tetkiklerdir. Hastanın şikayet ettiği kısımlarda uzmanlar muayene yapar.
Ağrılar 6 ay ve daha uzun süre devam ederse yine bu hastalık teşhisi konulur. Aynı zamanda hastanın tek gündemi ağrılarsa ve yüksek kaygı içinde ise somatoform olduğu anlaşılabilir. Hasta doktordan emin olamıyor başka bir doktor arayışına giriyorsa yine bu hastalığın anlaşılmasında temel alınan bir durumdur. Bu ağrıların psikolojik tetikleyicilerle gelmesi de yine anlaşılmasında önemli kriterlerdendir.
Somatoform Bozukluğun Zararları
Somatoform kişilerde fiziksel bir sorun eşliğinde ortaya çıkmasa da yine de zararları bulunur. Organlarda doğrudan hasar olmamasına rağmen hasta birtakım ağrılardan şikayetçi ise bu durum somatoform belirtisi kabul edilir. Bu durumun da hastaya çeşitli zararları vardır. Somatoform zararları arasında şunlar yer alır:
- Hasta ağrılarını fiziksel düşünerek birtakım çözümler arayışına girer. Bu durum beraberinde gereksiz ameliyatlar, ilaç yan etkileri meydana getirebilir.
- Hasta psikolojik olarak çöküntü yaşayabilir. Bundan kaynaklı ikincil hastalıklar meydana gelebilir.
- Kişi ağrı kaynaklı işine gitmek istemeyebilir. Meslek kayıplarına neden olabilir.
- Hastalık kişileri sosyal çevrelerinden uzaklaştırır.
- Beraberinde yanlış tedavi masrafı, işten uzaklaşma ekonomik sorunları da getirir.
Somatoform Bozukluk Tedavisi Nasıl Yapılır?
Somatoform bozukluk tedavisi için en etkili yöntem bilişsel davranışçı terapidir. Bu terapi ile hastada düşünce değişimi üzerinde durulur. Kişinin odağının başka yöne çevrilmesi üzerinde durulur. Aynı zamanda bastırılan duyguların kelimeler ile ifade edilmesi üzerinde durulur. Bu problemi doğrudan iyileştiren bir ilaç bulunmuyor. Fakat antidepresan gibi ilaçlar ağrı eşiğini yükseltmek için doktor tarafından verilebiliyor. Bu sorun karşısında doktor ve hasta ilişkisi süreci önemlidir. Çünkü gereksiz tetkiklerin mutlaka önlenmesi gerekiyor. Düzenli kontroller yapılması da yine tedavi sürecinin önemli aşamalarıdır.
Somatoform Bozukluk ile Başa Çıkma Yolları
Somatoform bozukluk insanların iş ve sosyal hayatını ciddi oranda olumsuz etkiler. Bu problemin önlenebilmesi için tedavi süreci yanında günlük belirtileri azaltmak içinde pratikler uygulamak gerekir. Somatoform bozukluk ile başa çıkmanın en önemli aşaması vücudu dinlemeye son vermektir. Bu bozukluk ile sürekli vücudu dinler ve tarama yaparsınız. Buna son vererek vücudun her sinyalini görmemeyi bırakmalısınız. Aynı zamanda duyguları ifade etmeyi de öğrenmeniz gerekiyor. Hareket etmekten korkmamalısınız. Kademeli olarak aktivitelere dahil olmalı ve hafif egzersizler ile vücudu açmalısınız.
Somatoform Bozukluk Hakkında Sıkça Sorulan Sorular
Somatoform bozukluk psikolojik mi?
Evet tamamen psikolojik kökenlidir.
Somatoform bozukluk geçer mi?
Evet kontrol altına alınabilir ve tamamen iyileştirilebilir bir sorundur.
Somatoform bozukluk tehlikeli mi?
Somatoform doğrudan hayati tehlikesi olan hastalık değildir. Fakat yaşantıyı olumsuz yönde etkiler.
Somatizasyon ile somatoform aynı mı?
Çok yakın benzerliği vardır. Fakat somatizasyon bir süreç kabul edilir. Somatoform ise teşhistir.
